Wanneer mag je als advocaat gefinancierde rechtsbijstand verlenen?

De druk op de sociale advocatuur loopt al jaren op. In veel regio’s wordt het steeds lastiger om cliënten tijdig rechtsbijstand te bieden. Je leest het in de media en merkt ook in de praktijk dat er een groeiend tekort aan sociaal advocaten is. 

Misschien overweeg je daarom om ook gefinancierde rechtsbijstand te gaan verlenen. Om bij te dragen aan de toegang tot het recht, maar ook omdat het past bij jouw praktijk. Gefinancierde rechtsbijstand hoeft bovendien niet je volledige praktijk te vormen. Veel advocaten combineren toevoegingszaken met een commerciële praktijk. Om gefinancierde rechtsbijstand te gaan verlenen moet je een aantal zaken regelen, want voordat je toevoegingen mag doen, krijg je te maken met eisen van de Raad voor Rechtsbijstand. 

In dit artikel krijg je een helder overzicht van wat je moet regelen, en hoe je daarin de juiste keuzes maakt. 

Waar begin je als je gefinancierde rechtsbijstand wilt verlenen? 

Wat is een logische eerste stap? 

Wil je gesubsidieerde rechtsbijstand verlenen? Dan start je met een inschrijving bij de Raad voor Rechtsbijstand. Zonder inschrijving kun je geen toevoegingen aanvragen. 

Dat proces begint met voorbereiding. Je leest eerst de inschrijvingsvoorwaarden van de Raad. Er bestaan algemene voorwaarden die voor alle advocaten gelden en bijzondere voorschriften voor rechtsbijstand op specifieke rechtsgebieden. 
Voldoe je aan de voorwaarden, dan dien je een inschrijvingsverzoek in via het formulier van de Raad. 

Wat gebeurt er na je inschrijving? 

Na inschrijving kun je je aanmelden voor specifieke onderdelen, zoals: 

• specialisaties  

• piket  

• herstelregelingen Kinderopvangtoeslag en Mijnbouwschade Groningen 

Voor deze onderdelen gelden aanvullende eisen, zoals deskundigheid en ervaring per rechtsgebied. 

Welke keuzes maak je vóór je je inschrijft bij de Raad? 

Voordat je stappen zet richting inschrijving, maak je een aantal inhoudelijke keuzes. 

Allereerst bepaal je in welk rechtsgebied je wilt werken op toevoegingsbasis. Niet elk rechtsgebied kent dezelfde eisen. 

Als je je naast je algemene inschrijving wilt inschrijven voor een specialisatie, gelden vaak aanvullende eisen, die we hieronder toelichten. 

Daarnaast bepaal je of je alleen reguliere toevoegingen wilt doen, of ook piketdiensten. Piketdiensten vragen om aparte inschrijving en aanvullende verplichtingen. 

Deze keuzes vormen samen de basis voor alles wat volgt. 

In de rest van dit artikel krijg je inzicht in wanneer specialisatie verplicht is, of je een aanvullende opleiding moet volgen en wat dat concreet van je vraagt. 

Wat moet je doen om toevoegingen te mogen doen? 

Hoe werkt de inschrijving bij de Raad voor Rechtsbijstand? 

Om toevoegingen te mogen doen, moet je ingeschreven staan in het register van de RvR. Pas na goedkeuring van je inschrijving kun je daadwerkelijk toevoegingen aanvragen. 

De Raad beoordeelt onder meer je praktijkervaring en deskundigheid binnen het betreffende rechtsgebied. De voorwaarden hiervoor volgen uit de Wet op de rechtsbijstand (Wrb) en bevatten regels waar je als advocaat aan moet voldoen zoals je deskundigheid en de inrichting van je praktijk. 

Wanneer moet je je inschrijven als specialist? 

Voor bepaalde rechtsgebieden stelt de Raad aanvullende deskundigheidseisen. Die aanvullende eisen zijn er niet zonder reden. Rechtsbijstand door een deskundige advocaat is volgens de Raad essentieel voor een effectieve toegang tot de rechter. Dat speelt vooral op rechtsgebieden met kwetsbare cliënten of waar grondrechten in het geding zijn. 

Daarom koppelt de Raad kwaliteit aan specialisatie. Een advocaat kan immers niet op alle rechtsgebieden specialist zijn. Door aanvullende eisen te stellen, borgt de Raad dat je als advocaat goed op de hoogte bent van de ontwikkelingen binnen jouw rechtsgebied. 

Wat zijn piketdiensten en andere regelingen naast specialisaties? 

Naast specialisaties kun je je na inschrijving ook aanmelden voor andere vormen van gefinancierde rechtsbijstand. 

Een bekende vorm zijn piketdiensten. Daarbij verleen je rechtsbijstand in spoedsituaties, bijvoorbeeld bij aanhoudingen. Voor deelname aan piket gelden aparte inschrijvingen en aanvullende eisen, zoals het volgen van specifieke piketcursussen en praktijkervaring onder begeleiding van op dit vlak ervaren advocaten. 

Daarnaast bestaan er regelingen voor specifieke dossiers, zoals de hersteloperatie kinderopvangtoeslag en mijnbouwschade in Groningen. Ook voor deze regelingen meld je je apart aan bij de Raad. Daarbij gelden aanvullende eisen, die zijn opgenomen in de betreffende aanmeldformulieren  voor de mijnbouwschade en het verzoek tot deelname subsidieregeling pakket rechtsbijstand herstelregeling kinderopvangtoeslag. 

Voor zowel de mijnbouwschade als de kinderopvangtoeslag geldt dat je na inschrijving verplicht om deel te nemen aan Kennisnetbijeenkomsten voor respectievelijk Mijnbouwschade en Toeslagenaffaire, die beide ook gesubsidieerd worden door de Raad. 

Voor deze regelingen gelden eigen voorwaarden. Denk aan eisen aan je deskundigheid en ervaring binnen het betreffende onderwerp. 

Het is daarom belangrijk om deze vormen los te zien van reguliere specialisaties. Ze vragen om een aparte afweging en aanvullende stappen na je inschrijving. 

Voor welke rechtsgebieden is specialisatie verplicht? 

De verplichting tot specialisatie geldt voor rechtsgebieden waar sprake is van kwetsbare cliënten. De Raad heeft bepaald dat voor de rechtsgebieden: arbeidsrecht, asiel- en vluchtelingenrecht, civiel jeugdrecht, huurrecht, internationale kinderontvoeringszaken, jeugdstrafrecht, personen- en familierecht, psychiatrisch patiëntenrecht, slachtofferzaken, sociaal zekerheidsrecht, strafrecht en vreemdelingenrecht specialisatie verplicht is. Juist op deze rechtsgebieden toetst de Raad nadrukkelijk op ervaring en opleiding. 

Wat die verplichtingen zijn, verschilt per rechtsgebied. Soms is lidmaatschap van een specialisatievereniging voldoende, soms zijn er (aanvullende) eisen aan het vakkenpakket in de BA of aanvullende opleidingen. 

Wanneer is een basisopleiding verplicht? 

Voor een aantal specialisaties stelt de Raad dus aanvullende opleidingseisen. De RvR benoemt deze opleidingen expliciet in de inschrijvingsvoorwaarden, meestal met een omvang van 20 opleidingspunten 

Hieronder vind je een overzichtelijk schema met de vereisten per specialisatie: 

Aan welke eisen moet je blijven voldoen? 

Welke eisen stelt de Raad aan je deskundigheid? 

De eisen van de Raad stoppen niet na je inschrijving. Ook daarna moet je blijven voldoen aan de deskundigheidseisen om je specialisatie voort te zetten. Dat betekent dat je niet alleen bij de start moet aantonen dat je deskundig bent, maar dit ook gedurende je inschrijving moet blijven onderhouden. 

Hoe zit het met permanente educatie? 

Voor veel specialisaties geldt dat je periodiek opleidingspunten moet behalen binnen je rechtsgebied. Deze eisen staan los van de opleidingsverplichtingen van de NOvA. Voor je inschrijving bij de Raad zijn de deskundigheidseisen uit de inschrijvingsvoorwaarden bepalend. 

De Raad en de NOvA stemmen deze eisen waar mogelijk op elkaar af, maar het blijven twee afzonderlijke kaders. 

Overzicht eisen voor voortzetting specialisaties RvR 

Wat betekent dit voor jouw volgende stap? 

Gefinancierde rechtsbijstand verlenen vraagt om een bewuste keuze. Je krijgt te maken met inschrijvingsvoorwaarden, deskundigheidseisen en doorlopende verplichtingen. 

Tegelijk biedt het de mogelijkheid om je verder te specialiseren en bij te dragen aan de toegang tot het recht. 

Wil je weten welke opleidingen aansluiten op de eisen van de Raad voor Rechtsbijstand? Bekijk dan het overzicht van erkende OSR opleidingen.