Hoe vergroot je je impact als juridisch adviseur? Van inhoudelijke expertise naar invloed 

Waarom wordt het ene juridische advies moeiteloos opgevolgd en het andere eindeloos bediscussieerd? Waarom voelt het ene gesprek constructief en het andere stroperig, ondanks dezelfde juridische kwaliteit? 

Volgens trainer Suzanne Olde Rikkert ligt het antwoord zelden in de inhoud alleen. 

Suzanne is trainer van de Training adviesvaardigheden voor juristen bij OSR en is gespecialiseerd in persoonlijke ontwikkeling, organisatieontwikkeling en communicatie. Die combinatie maakt haar perspectief op juridisch adviseren bijzonder scherp. Zij kijkt niet alleen naar wat er juridisch klopt, maar vooral naar wat er in de interactie gebeurt. Hoe wordt een boodschap ontvangen? Welke belangen spelen onder de oppervlakte? Waar ontstaat weerstand, wat zegt dat over de dynamiek in de organisatie? 

Met een achtergrond in het theater en jarenlange ervaring als co-trainer naast Paul Toebes, heeft zij honderden juristen begeleid in het versterken van hun adviesrol door hun inhoudelijke kracht te verbinden met relationele stevigheid. 

Haar uitgangspunt is helder: juridisch vakmanschap krijgt pas echte impact wanneer het wordt gedragen door communicatiebewustzijn en professioneel zelfinzicht. Advies geven is geen puur inhoudelijke handeling. Het is werken in een krachtenveld van belangen, posities en gevoeligheden. 

Hoe verrijkt Suzanne’s theaterachtergrond de training Adviesvaardigheden? 

Suzanne is oorspronkelijk opgeleid als acteur en werkte jarenlang als trainersacteur in rollenspellen. In die rol oefende zij met professionals hoe gesprekken verlopen, waar spanning ontstaat en wat gedrag met een ander doet.  

Later groeide zij, samen met Paul Toebes, door naar co-trainer en uiteindelijk hoofdtrainer. In de loop der jaren werd de training steeds verder aangescherpt naar wat echt werkt in de praktijk van juristen. 

Die theaterachtergrond vertaalt zich niet in “spel”, maar in scherp waarnemen van interactie: 

• Wanneer haakt een gesprekspartner mentaal af? 

• Wat gebeurt er als iemand zich aangevallen voelt? 

• Hoe beïnvloeden stem, timing en stilte de dynamiek van een gesprek? 

Juist in adviesgesprekken, waar belangen en risico’s samenkomen, maakt dat inzicht het verschil tussen een juridisch betoog en een effectief advies. 

Hoe voeg je een extra dimensie toe aan je juridische expertise? 

Juristen zijn van nature sterk inhoudelijk georiënteerd. Zij werken met normatieve kaders: dit mag wel, dit mag niet, dit levert dat risico op. Dat is een kracht. Het schept helderheid en biedt houvast. 

Tegelijkertijd opereert de gesprekspartner vaak in een andere logica. Die denkt in haalbaarheid, snelheid, politieke gevoeligheid of commerciële kansen. 

Wanneer een jurist uitsluitend vanuit het eigen juridisch perspectief redeneert, kan dat leiden tot frictie omdat het onvoldoende aansluit bij de context van de ander. 

De extra dimensie zit daarom in perspectiefwisseling: 

• Wat staat er voor de ander op het spel? 

• Welke belangen zijn expliciet en welke impliciet? 

• Waar zit ruimte om mee te denken zonder juridische concessies te doen? 

Dat vraagt empathie. Niet in de zin van meegaan in alles, maar in de zin van begrijpen wat de ander beweegt. Pas dan kan een advies zo worden gepositioneerd dat het niet alleen klopt, maar ook wordt gedragen. 

Optimalisatie van je natuurlijke kwaliteiten als jurist 

Juristen beschikken van nature over een aantal sterke eigenschappen: 

• analytisch vermogen 

• scherp risicobewustzijn 

• het vermogen om complexiteit te structureren 

• gevoel voor normatieve kaders 

Die kwaliteiten vormen de basis van goed juridisch advies. Ze zorgen voor helderheid: wat mag wel, wat mag niet, en welke risico’s spelen er. 

Het zwart-wit denken dat juristen soms wordt toegeschreven, heeft daarbij twee kanten. Het schept duidelijke grenzen en voorkomt dat risico’s worden onderschat. Tegelijkertijd kan het in gesprekken met niet-juristen de indruk wekken dat er weinig ruimte is om mee te denken. 

De uitdaging ligt daarom niet in het versoepelen van het juridische kader, maar in de manier waarop je tot je advies komt. Veel adviseurs formuleren hun conclusie direct: dit kan wel of dit kan niet. In de praktijk werkt het vaak beter om eerst te verkennen wat de ander precies wil bereiken. 

Wat is het doel achter de vraag? Waarom is deze oplossing belangrijk? Welke belangen spelen mee? 

Door dat eerst helder te krijgen, kun je je juridische analyse beter laten aansluiten op de situatie van de ander. Soms blijkt dat het oorspronkelijke verzoek niet de enige oplossing is. Door samen naar het achterliggende doel te kijken, ontstaat er vaak wél een route die juridisch houdbaar is en tegelijkertijd aansluit bij wat de organisatie probeert te bereiken. 

Op die manier blijft het juridische kader stevig staan, maar wordt het advies onderdeel van een gezamenlijk denkproces in plaats van een eindpunt van discussie. 

Hoe bouw je draagvlak als belangen uiteenlopen? 

Advies raakt vaak aan gevoelige thema’s: autonomie, status, reputatie, budget. Weerstand is dan geen uitzondering, maar een logisch verschijnsel. 

Suzanne werkt onder meer met het SCARF-model: status, certainty, autonomy, relatedness en fairness. Wanneer iemand zich op een van deze thema’s bedreigd voelt, ontstaat er weerstand.  

Een voorbeeld: 

• Wordt iemand bedreigd in zijn autonomie? 

• Wordt impliciet zijn deskundigheid in twijfel getrokken? 

• Wordt hij buiten een besluit gehouden? 

Belangrijk inzicht is dat weerstand bij de ander vrijwel automatisch ook weerstand bij jezelf oproept. De reflex is verdedigen of verharden. Juist daar ligt de ontwikkelruimte. 

Door weerstand te zien als informatie in plaats van als aanval, verschuift de dynamiek. De vraag wordt dan: wat maakt dat dit advies spanning oproept? 

Welke rol wil jij innemen als adviseur? 

Als jurist heb je verschillende adviesrollen. Aan het ene uiterste staat de uitvoerende expert die wordt gevraagd om “even een vinkje te zetten”. Aan het andere uiterste de strategisch partner die vroegtijdig meedenkt over richting en keuzes. 

Veel juristen ervaren dat zij vooral aan het einde van een traject worden betrokken. Dan rest vaak slechts een toetsende rol. Dat kan frustreren, zeker als het advies daardoor beperkter wordt. 

De vraag is daarom: 

• Welke rol neem je nu in? 

• Is dat een bewuste keuze of een automatisme? 

• Hoe kun je eerder aan tafel komen? 

Meer regie over je positie vergroot je invloed op de uitkomst. 

Hoe versterk je de relatie gedurende het hele adviesproces? 

Advisering kent verschillende fasen: intake, diagnose, adviesvorming en implementatie. In elke fase spelen twee soorten doelen: 

1. Inhoudelijke doelen 

2. Relationele doelen 

Bij de intake gaat het niet alleen om de juridische vraag, maar ook om het expliciet maken van verwachtingen. Wat is de scope? Wie zijn betrokken? Wanneer is het resultaat voldoende? 

In de diagnosefase werkt de jurist vaak zelfstandig. Juist daar schuilt het risico van aannames. Wat bedoelde de opdrachtgever precies? Wordt er impliciet iets anders verwacht? 

Door tussentijds af te stemmen en aannames te toetsen, voorkom je dat je inhoudelijk op de verkeerde route zit. 

Hoe maak je je advies concreter? 

Een terugkerende valkuil is werken op basis van abstracte begrippen. “We moeten het proces anders inrichten.” “Er is een probleem met privacy.” 

Concretiseren betekent: doorvragen tot duidelijk is wat er feitelijk wordt bedoeld.  

Het begint bij: mag dit juridisch?  

Maar dan ook de vragen:  

• Wat wil je precies bereiken? 

• Welke gegevens gaat het concreet om? 

• Wat gebeurt er als we niets doen? 

Dat zijn vragen die context blootleggen. Zonder die context bestaat het risico dat het juridisch juiste antwoord niet het passende antwoord is. 

Hoe vergroot je je persoonlijke kracht in uitdagende gesprekken? 

Professioneel gedrag wordt vaak verward met emotieloosheid. Suzanne benadrukt dat emoties altijd meespelen. De vraag is hoe je ze inzet. 

Een kleine praktische tip van Suzanne is de 8-secondenregel: stel een vraag of benoem een grens en blijf vervolgens stil. Stilte geeft ruimte en legt verantwoordelijkheid bij de ander. Je zult verbaasd zijn over hoe moeilijk dat nog is, maar ook wat een groot effect zoiets eenvoudigs kan hebben op je communicatie en je relatie.  

Ook het aangeven van grenzen vanuit jezelf is essentieel. Niet: “Jij bent onredelijk.” 

Wel: “Dit werkt voor mij niet.” Door te spreken vanuit je eigen ervaring, zonder de ander te kwalificeren, vergroot je de kans dat de relatie intact blijft én verdiept. 

Voor jonge juristen speelt vaak het thema gezag. Vragen als “Hoe lang doe je dit al?” kunnen direct raken. Het is belangrijk om daarvoor innerlijke stevigheid te ontwikkelen waarbij je krachtig blijft zonder te verharden. 

Wat levert het je op wanneer je bewust investeert in adviesvaardigheden? 

De opbrengst is concreet: 

• Adviezen die minder vaak worden betwist 

• Minder energieverlies in conflicten 

• Meer zichtbaarheid als volwaardig gesprekspartner 

• Meer werkplezier en professionele trots  

Relaties worden betekenisvoller, zowel intern als extern. En dat vergroot de duurzaamheid van je invloed. 

Boek: Meesterlijk Adviseren 

Het vernieuwde boek Meesterlijk Adviseren vormt een inhoudelijke verdieping op de training. Waar de training ruimte biedt voor oefenen met eigen casuïstiek, biedt het boek structuur, modellen en reflectievragen. 

Het fungeert als naslagwerk én als ontwikkeltool. Voor juristen die hun adviesrol bewust willen vormgeven, biedt het een praktisch kader om verder te bouwen. 

Advies als relationeel vakmanschap 

Juridisch adviseren is meer dan het toepassen van wet- en regelgeving. Het is werken in een krachtenveld van belangen, verwachtingen en menselijke dynamiek. 

Wie zijn impact wil vergroten, verdiept zijn vakmanschap op twee niveaus: inhoud én relatie. Die combinatie maakt dat advies niet alleen klopt, maar ook beweging creëert. 

Ontdek ook de Training Communicatiestijlen voor de juridische praktijk. Tijdens deze training, leer je je communicatiestijl beter aan te passen op de je gesprekspartner.